Muurschildering Muiderslot – na 12 dagen

Het wapen van de Graven van Holland en helm met helmteken

12 dagen zijn we nu aan het werk in het Muiderslot. Hetty en ik maken een muurschildering zoals die er omstreeks 1450 uitgezien zou kunnen hebben. Het basisontwerp en idee is niet van ons maar van Marius Bruijn en de medewerkers van het Muiderslot. Wij hebben als schilders uiteraard onze eigen inbreng in de uitvoering. Meer over de achtergrond van dit project kunt u lezen op de website van het Muiderslot of het Kennemerkunstgilde .

Voor ons is het natuurlijk een spannend en buitengewoon eervol project, waarbij we wel rekening moeten houden met de kaders van het project. Maar het is vooral ook een interessante speurtocht naar het hoe en wat van het muurschilderen in de 14e en 15e eeuw in de lage (en omringende) landen.

In Nederland en België zijn in kerken en woonhuizen (oa Utrecht) aardig wat fragmenten van muurschilderingen uit die periode aangetroffen. Veelal gaat het om eenvoudige decoratieve schilderingen van ranken en bloemen. Uiteraard ontbreken de heiligen niet en in een enkel geval is een ridder te paard in stripverhaalvorm uitgebeeld (Utrecht, 14e eeuw). Meestal zijn de schilderingen eenvoudig en eendimensionaal uitgewerkt. Een omtreklijn, een vulling met 1 kleur  en soms wat kleurverloop in het vak.

Af en toe tref je restanten aan van wat meer realistisch schilderwerk. Het fresco in de kerk van Dirksland, de plafondschildering de Grote kerk van Naarden (1516) en de schilderingen in de Sint-Janskerk van Mechelen zijn enkele voorbeelden (waarbij in Mechelen duidelijk te zien is dat er twee schilders met een afwijkende stijl hebben samengewerkt).  Ongetwijfeld zijn er meer.

De schilderingen in de lage landen zijn veelal uitgevoerd in de seccotechniek. Pigmenten werden afhankelijk van type gebonden met eigeel, eiwit, kalk, caseïne en later lijnolie. Bij de seccotechniek wordt er op een droge (of in gunstige gevallen in een halfdroge) pleisterlaag. Het pigment ligt er dus min of meer bovenop. Zes- of zevenhonderd jaar lang zijn de pigmenten blootgesteld aan de elementen (of overgepleisterd/schoongebikt). Dan is het dus niet vreemd dat er alleen maar donkere tekenlijntjes met wat resten pigment zijn overgeleverd. Maar hoe zag de echte schildering er eigenlijk uit?

Een groot verschil met de situatie in Italië. 14e en 15e eeuw: een hoogtepunt in de frescotechniek. Vaak zeer realistisch geschilderd. Bij fresco’s worden de pigmenten gebonden met de kalklaag. Vele malen bestendiger en dus veel beter behouden.

Al werkende stel ik mij zo voor dat we schilders zijn uit de lage landen anno 1450 die in opdracht van een machtige en vermogende kasteelheer een muurschildering maken. Geld speelt geen rol en kostbare pigmenten zijn ruimschoots voorhanden.  Zouden wij dan niet geïnspireerd en geïmponeerd zijn door die vermaarde frescoschilders uit Italië? Of zelfs daar op studiereis zijn geweest en de technieken hebben geleerd? Weg met die houterige figuurtjes uit de vorige eeuw! Het caseïne- of nog beter kalkcaseïnetempera geeft ons ook nog eens de mogelijkheid !

De experts onder u zullen ongetwijfeld daarover hun eigen gedachten hebben. Ik houd me aanbevolen voor nieuwe informatie.

Hoe dan ook, 12 dagen werken, we schieten aardig op maar we zijn nog niet klaar. Voor de schouw zijn nog een aantal dagen nodig (achtergrond, wapens, binding van het geheel, nisplafond) en ook voor de rankenschilderingen. Omdat het kasteel vanaf vandaag is geopend voor publiek is er voorlopig geen steiger meer mogelijk. De schouw blijft dus nog even in deze “onaffe” staat, maar de ranken zijn half april wel klaar. En daarna zijn we nog in de weer met wat kinderactiviteiten. We zijn dus nog vaak in het Muiderslot de komende tijd.

Philips de Goede en Jacoba van Beieren

Philips de Goede en Jacoba van Beieren

 

 Jacoba van Beieren

Jacoba van Beieren

 

een bies links en rechts van de haard

een bies links en rechts van de haard

Het totaalplaatje na 12 dagen

Het totaalplaatje na 12 dagen

Philips de Goede en Jacoba van Beieren - Hier is goed te zien dat de schouw aan de rechterkant 5 cm is gezakt

Hier is goed te zien dat de schouw aan de rechterkant 5 cm is verzakt. Dit leidde tot aanpassing (pentimenti) van het ontwerp

Hetty schildert het wapen van Lodewijk van Montfoort

Hetty schildert het wapen van Lodewijk van Montfoort

Comments are closed.